Nuôi dưỡng & phát huy sáng tạo
 

Ngày nay, mọi nhà lãnh đạo đều nhận ra tầm quan trọng của sức sáng tạo trong nhân viên và đều đã có nhiều chính sách đãi ngộ nhầm phát huy tinh thần & hiệu quả sáng tạo. Tuy nhiên, nhìn chung, hiệu quả vẫn chưa thấy là bao.

Đâu là nguyên nhân?

 

Để làm rõ, chúng ta cùng xem xét quy trình tư duy bên dưới:

 

 

 

Từ quy trình tư duy trên, chúng ta nhận thấy: mọi hành động của chúng ta đều nhằm thỏa mãn những nhu cầu cá nhân và đều xuất phát từ nhu cầu cá nhân. Khi nhu cầu phát sinh, nó sẽ tác động lên xúc cảm, thôi thúc bạn thực hiện hành động nhằm thỏa mãn nhu cầu. Hành động đầu tiên bạn thực hiện là những hành động theo thói quen. Khi hành động theo thói quen không làm thỏa mãn nhu cầu, bạn bắt đầu tư duy, tìm cách hiệu quả hơn. Càng tư duy, bạn càng đạt hiệu quả cao hơn và dần thành thói quen, khi có nhu cầu, bạn bắt đầu tư duy, có xúc cảm, bạn cũng sẽ tư duy,… để tìm hành động hiệu quả nhất hoặc ngăn cản những nhu cầu không cần thiết, những xúc cảm nguy hiểm cho bản thân, cộng đồng và chọn những hành động thỏa mãn tốt nhất tất cả những nhu cầu chính đáng của mình.

Tùy vào cường độ và mức độ cấp thiết của nhu cầu, bạn càng bị thúc đẩy hành động. Có những nhu cầu cấp thiết đến mức không cần trải qua xúc cảm mà bạn hành động ngay ( đói - ăn, khát - uống). Có những xúc cảm mãnh liệt đến mức thôi thúc bạn hành động ngay mà không kịp suy tính thiệt - hơn. ( Lao mình xuống dòng nước để cứu một đứa trẻ; lên tiếng bênh vực người thế cô, ….). Đó là xúc cảm, nhu cầu bảo vệ người khác, mong muốn một xã hội công bằng,… Nếu những hành động trên đã thành thói quen thì bạn sẽ hành động một cách vô thức, không thông qua nhu cầu, xúc cảm nữa. Và đến một lúc nào đó, thói quen tư duy đã "ăn vào máu" bạn, bạn sẽ bắt đầu dùng tư duy định hướng và điều khiển cả nhu cầu, cảm xúc, thói quen & hành động của mình để đạt được một mục tiêu mới & lợi ích hơn.

Như vậy, nhu cầu cao nhất của sáng tạo lại bắt đầu từ vô thức, từ cảm xúc, nghĩa là nhu cầu tinh thần, chứ không phải vật chất. Bằng chứng là hầu hết các nhà bác học đại tài trong lịch sử nhân loại đều nghèo hoặc rất nghèo. Nhưng họ vẫn tạo nên những sáng tạo làm thay đổi cả thế giới chỉ vì niềm say mê, cảm xúc được tìm ra giải pháp. Và bạn thử nghiệm lại chính mình xem, có cảm xúc nào lớn hơn niềm vui khi ta tìm ra một giải pháp mới hiệu quả hơn? Vì vậy, sáng tạo không chỉ tạo nên lợi ích vật chất mà còn tạo nên hạnh phúc cho người tạo ra nó.

Từ thực tế này, thay vì chỉ chú trọng vào các đãi ngộ vật chất, nhà lãnh đạo nên xây dựng một hệ thống đãi ngộ tinh thần cho nhân viên. Một nền văn hóa lành mạnh, một không gian làm việc thoải mái đầy ấp niềm vui & sự chia sẻ, những chương trình nghỉ mát được hoạch định nghiêm túc & sáng tạo,... là những cách doanh nghiệp nào cũng có thể thực hiện được.

Và một nguyên tắc rất quan trọng của quá trình nuôi dưỡng & phát huy sáng tạo là sự tôn trọng cá nhân. Chỉ khi cá nhân được tôn trọng, họ mới tự hào về bản thân & nguồn sáng tạo mới được khơi thông. Sẽ không bao giờ có sáng tạo nếu mọi cái khác với sếp, khác với cái chung, cái thông thường, phổ biến đều sai & mọi cái mới đều bị dập.

Dĩ nhiên, thành quả không thể thấy ngay sau một vài hoạt động, doanh nghiệp cần phải có thời gian nuôi dưỡng và rồi sẽ đến ngày bội thu.

Một vấn đề doanh nghiệp cũng cần lưu ý là mặt trái của sự tự do & tôn trọng cá nhân bạn có thể gặp phải là sự hổn loạn, vô tổ chức nếu bạn không biết kiểm soát tốt. (Và chắc chắn sẽ gặp nếu thái độ tự giác của toàn thể nhân viên trong doanh nghiệp chưa cao).  Vì vậy, bạn cần phải có một hệ thống quản lý công việc hiệu quả nhưng vẫn phải đảm bảo quyền tự do cá nhân, sự tôn trọng cái tôi khác biệt. Khi sự khác biệt càng phong phú trong tổ chức, sức sáng tạo càng mạnh mẽ và sự sáng tạo của cá nhân này có thể là nền tảng cho nhiều sáng tạo của nhiều cá nhân khác. Chuỗi sáng tạo này sẽ liên tục sinh sôi và ngày càng phát trtiển ở bậc cao hơn theo thời gian.

 

Kim Thủy

 

Bài viết liên quan:

  1. Tư duy sáng tạo - nguồn tài nguyên vô tận
  2. Học tư duy để hạnh phúc hơn

Tham gia thảo luận

02/08/2011 12:00 AM
[Trở lại]
 
Các tin khác...